Mode:     
20 Tháng Giêng 2021
   VỀ ISCHOOLNET
   Login  
Hướng dẫn tự học khối 12 Minimize
HƯỚNG DẪN TỰ HỌC MÔN NGỮ VĂN LỚP 12- TUẦN 21- 22- NH19-20
Cập nhật bởi: v_lthn - Vào ngày: 08/02/2020 1:38:00 SA - Số lượt xem: 1244

HƯỚNG DẪN ÔN TẬP TUẦN 21, 22

VỢ NHẶT (Trích – Kim Lân)

I.  Tìm hiểu chung:

1.      Tác giả: Kim Lân (1920 – 2007)

      - Thành công về đề tài nông thôn và người nông dân; có một số tác phẩm có giá trị về đề tài này. “Là nhà văn một lòng một dạ đi về với "đất", với "người" với "thuần hậu nguyên thủy" của cuộc sống nông thôn”.

- Tác phẩm chính: Nên vợ nên chồng (1955), Con chó xấu xí (1962)

- Nhận giải thưởng Hồ Chí Minh về Văn học Nghệ thuật năm 2001.

2.      Tác phẩm

- Vợ nhặt (in trong tập Con chó xấu xí, 1962) được viết dựa trên một phần cốt truyện cũ của tiểu thuyết Xóm ngụ cư.

- Đề tài: Nạn đói năm 1945 (2.500.000 người chết đói) -> tai họa khủng khiếp đối với dân tộc.

- Tóm tắt tác phẩm

+ Giữa lúc nạn đói đang hoành hành, Tràng (một chành trai nghèo đói, lại là dân ngụ cư) dẫn về một người đàn bà lạ về xóm ngụ cư khiến mọi người đều ngạc nhiên.

+ Trước đó, chỉ 2 lần gặp, với mấy câu đùa vu vơ, vài bát bánh đúc, thị theo tràng về làm vợ.

+ Về đến nhà, Tràng vẫn còn ngỡ ngàng; mẹ Tràng từ ngạc nhiên đến lo lắng, xót thương, rồi cũng mừng lòng đón nhận nàng con dâu.

+ Sáng hôm sau, vợ và mẹ Tràng dậy sớm thu dọn nhà cửa; Trông thấy cảnh tượng ấy, Tràng thấy thương yêu và gắn bó với gia đình của mình; Trong bữa cơm ngày đói, nghe tiếng trống thúc thuế, hình ảnh đoàn người đi phá kho thóc và lá cờ đỏ hiện lên trong óc Tràng.

II. Nội dung – nghệ thuật:

a.   Nội dung

* Nhân vật Tràng:

- Là người lao động nghèo, tốt bụng và cởi mở (giữa lúc đói anh sẵn lòng đãi người đàn bà xa lạ)

- Luôn khát khao hạnh phúc và có ý thức xây dựng hạnh phúc.

+ Câu nói đùa “chứ có về với tớ thì ra khuân hàng lên xe rồi cùng về” đã ẩn chứa niềm khát khao tổ ấm gia đình và Tràng đã “liều” đưa người đàn bà xa lạ về nhà.

+ Tâm trạng hạnh phúc khi đưa vợ về nhà: Mặt phớn phở, tủm tỉm cười, mắt sáng lấp lánh…

+ Cách ứng xử với vợ: Nghiêm túc, trân trọng và chu đáo (Đưa thị đi ăn một bữa thật no, mua cho thị một cái thúng con, mua hai hào dầu thắp cho sáng; cách giới thiệu vợ)

+ Buổi sáng đầu tiên khi có vợ, thấy nhà cửa sạch sẽ gọn gàng, Tràng cảm thấy yêu thương và gắn bó, có trách nhiệm đối với gia đình, nhận ra bổn phận phải lo lắng cho vợ con sau này. Anh cũng nghĩ tới sự đổi thay cho dù vẫn chưa ý thức thật đầy đủ (hình ảnh lá cờ đỏ sao vàng trên đê Sộp).

* Người vợ nhặt:

- Là nạn nhân của nạn đói.

+ Ngoại hình: áo quần tả tơi, tà áo rách bợt, trên khuôn mặt lưỡi cày xám xịt chỉ còn thấy hai con mắt, mắt trũng hoáy

+ Những xô đẩy dữ dội của hoàn cảnh đã khiến “thị” chao chát, thô tục và chấp nhận làm “vợ nhặt”.

- Tuy nhiên sâu thẳm trong con người này vẫn khao khát một mái ấm. “Thị” là một người hoàn toàn khác khi trở thành người vợ trong gia đình.

+ Trên đường về: Rón rén, e thẹn, ngượng nghịu, chân nọ bước díu cả vào chân kia.

+ Cùng mẹ chồng quét tước, thu dọn nhà cửa, sân vườn mong mang lại một sinh khí mới.

+ Cách ứng xử tinh tế trong bữa ăn ngày đói

-> Người con gái ấy đến với Tràng trước hết là đến với một chốn nương tựa trong cái thì đói kém. Nhưng từ khi về gia đình Tràng, thị đã tìm lại được mình. Ngược lại, thị đã mang đến nguồn sinh khí mới cho gia đình Tràng.

* Bà cụ Tứ:

- Một người mẹ nghèo khổ, rất mực thương con: Cúi đầu, kẽ mắt rỉ xuống hai dòng nước mắt (buồn vì không lo nổi đám cưới cho con, lo lắng con và dâu “có nuôi nổi nhau sống qua được cơn đói khát này không".), Nghẹn lời, nước mắt "cứ chảy xuống ròng ròng"

- Một người phụ nữ Việt Nam nhân hậu, bao dung và giàu lòng vị tha: Sẵn lòng cưu mang người con dâu nhặt về trong cơn đói khát

- Một con người lạc quan, có niềm tin vào tương lai, hạnh phúc tươi sáng:  Nói đến chuyện nuôi gà, chuyện sẽ có một đàn gà nay mai. Nói đến triết lí "ai giàu ba họ ai khó ba đời" để động viên con và dâu về một viễn cảnh thoát đói nghèo, Thu dọn, quét tước nhà cửa, sân vườn mong mang lại một sinh khí mới.

Ba nhân vật có niềm khát khao sống và hạnh phúc, niềm tin, hy vọng vào tương lai tươi sáng ở cả những thời khắc khó khăn nhất, ranh giới mong manh giữa sự sống và cái chết. Qua các nhân vật, nhà văn muốn thể hiện tư tưởng: “dù kề bên cái đói, cái chết, người ta vẫn khát khao hạnh phúc, vẫn hướng về ánh sáng, vẫn tin vào sự sống và vẫn hy vọng ở tương lai”.

b.  Nghệ thuật

 - Xây dựng được tình huống truyện độc đáo: Tràng nghèo, xấu, lại là dân ngụ cư, giữa lúc đói khát nhất, khi cái chết đang cận kề lại “nhặt” được vợ, có vợ theo. Tình huống éo le này là đầu mối cho sự phát triển của truyện, tác động đến tâm trạng, hành động của các nhân vật và thể hiện chủ đề của truyện.

- Cách kể chuyện tự nhiên, hấp dẫn; dựng cảnh sinh động, có nhiều chi tiết đặc sắc.

- Nhân vật được khắc hoạ sinh động, đối thoại hấp dẫn, ấn tượng, thể hiện tâm lí tinh tế.

- Ngôn ngữ mộc mạc, giản dị nhưng chắt lọc và giàu sức gợi.

c. Ý nghĩa văn bản

Tố cáo tội ác của bọn thực dân, phát xít  đã gây ra nạn đói khủng khiếp năm 1945 và khẳng định: ngay trên bờ vực của cái chết, con người vẫn hướng về sự sống, tin tưởng ở tương lai, khát khao tổ ấm gia đình và thương yêu, đùm bọc lẫn nhau.

 

CHIẾC THUYỀN NGOÀI XA (NGUYỄN MINH CHÂU)

I. Tìm hiểu chung

1. Tác giả:

Nguyễn Minh Châu (1930 -1989): Trước năm 1975 là ngòi bút sử thi có thiên  hướng trữ tình lãng mạn; từ đầu thập kỉ 80 của thế kỉ XX chuyển hẳn sang cảm hứng thế sự với những vấn đề đạo đức và triết lý nhân sinh, thuộc trong số những “người mở đường tinh anh và tài năng” (Nguyên Ngọc) nhất của văn học Việt Nam thời kì đổi mới.

2. Tác phẩm:

Chiếc thuyền ngoài xa tiêu biểu cho xu hướng chung của văn học Việt Nam thời kì đổi mới: hướng nội, khai thác sâu sắc số phận cá nhân và thân phận con người trong cuộc sống đời thường.

II. Nội dung – nghệ thuật

a. Nội dung:

- Hai phát hiện của người nghệ sĩ nhiếp ảnh:

+ Một “cảnh đắt trời cho” là cảnh chiếc thuyền lưới vó ẩn hiện trong biển sớm mờ sương có pha đôi chút màu hồng hồng do ánh mặt trời chiếu vào…Với người nghệ sĩ, khung cảnh đó chứa đựng “chân lí của sự hoàn thiện”, làm dấy lên trong Phùng những xúc cảm thẩm mĩ, khiến tâm hồn anh như được gột rửa, thanh lọc.

+ Một cảnh tượng phi thẩm mĩ (một người đàn bà xấu xí, mệt mỏi; gã đàn ông to lớn, dữ dằn), phi nhân tính (người chồng đánh vợ một cách thô bạo, đứa con thương mẹ đã đánh lại cha,...) giống như trò đùa quái ác, làm Phùng “ngơ ngác” không tin vào mắt mình.

Qua hai phát hiện của người nghệ sĩ, nhà văn chỉ ra: cuộc đời chứa đựng nhiều nghịch lý, mâu thuẫn; không thể đánh giá con người, cuộc sống ở dáng vẻ bên ngoài mà phải đi sâu tìm hiểu, phát hiện bản chất bên trong.

- Câu chuyện của người đàn bà hàng chài ở tòa án huyện:

-  Đó là câu chuyện về cuộc đời nhiều bí ẩnéo le của một người đàn bà hàng chài nghèo khổ, lam lũ

+ Bị chồng bạo hành “Ba ngày 1 trận nhẹ, 5 ngày 1 trận nặng” nhưng người đàn bà ấy không hề kêu 1 tiếng, không chống trả, không tìm cách chạy trốn. Chỉ cầu khẩn “Khi con lớn, hãy đưa tôi lên bờ để đánh”

+ Khi chánh án Đẩu gợi ý con đường giải thoát: Người đàn bà vái lia lịa và Cầu xin “Quý toà bắt tội con cũng được, phạt tù con cũng được, đừng bắt con bỏ nó”

   - Câu chuyện đã giúp nghệ sĩ Phùng hiểu về người đàn bà hàng chài (một phụ nữ nghèo khổ, nhẫn nhục, sống kín đáo, sâu sắc, thấu hiểu lẽ đời, có tâm hồn đẹp đẽ, giàu đức hi sinh và lòng vị tha); về người chồng của chị (bất kể lúc nào thấy khổ quá là lôi vợ ra đánh); chánh án Đẩu (có lòng tốt, sẵn sàng bảo vệ công lí nhưng kinh nghiệm sống chưa nhiều) và về chính mình (sẵn sàng làm tất cả vì sự công bằng nhưng lại đơn giản trong cách nhìn nhận, suy nghĩ).

   => Qua câu chuyện về cuộc đời của người đàn bà hàng chài và cách ứng xử của các nhân vật, nhà văn muốn gửi đến người đọc thông điệp: đừng nhìn cuộc đời, con người một cách đơn giản, phiến diện; phải đánh giá sự việc, hiện tượng trong các mối quan hệ đa diện, nhiều chiều.

- Tấm ảnh được chọn trong “bộ lịch năm ấy”:

+ Mỗi lần nhìn kĩ vào bức ảnh đen trắng, người nghệ sĩ thấy “hiện lên cái màu hồng hồng của ánh sương mai” (đó là chất thơ, vẻ đẹp lãng mạn của cuộc đời, cũng là biểu tượng của nghệ thuật). Và nếu nhìn lâu hơn, bao giờ anh cũng thấy “người đàn bà ấy đang bước ra khỏi tấm ảnh” (đó là hiện thân của những lam lũ, khốn khó, là sự thật cuộc đời).

+Ý nghĩa: Nghệ thuật chân chính không thể tách rời, thoát li cuộc sống. Nghệ thuật chính là cuộc đời và phải vì cuộc đời.

b. Nghệ thuật

- Tình huống truyện độc đáo, có ý nghĩa khám phá, phát hiện về cuộc sống.

- Tác giả lựa chọn ngôi kể, điểm nhìn thích hợp làm cho câu chuyện trở nên gần gũi, chân thực và có sức thuyết phục.

- Ngôn ngữ nhân vật sinh động, phù hợp với tính cách . Lời văn giản dị mà sâu sắc, đa nghĩa.

c. Ý nghĩa văn bản:

Thể hiện những chiệm nghiệm sâu sắc của nhà văn về nghệ thuật và cuộc đời: nghệ thuật chân chính phải luôn luôn gắn với cuộc đời, vì cuộc đời; người nghệ sĩ cần phải nhìn nhận cuộc sống và  con người một cách toàn diện, sâu sắc. Tác phẩm cũng rung lên hồi chuông báo động về tình trạng bạo lực gia đình và hậu quả khôn lường của nó.

 

 

NGHỊ LUẬN VỀ MỘT TÁC PHẨM, MỘT ĐOẠN TRÍCH VĂN XUÔI

1. Đối tượng:

- Nghị luận về một đặc điểm nội dung, nghệ thuật của tác phẩm, đoạn trích

+ Giá trị hiện thực, giá trị nhân đạo

+ Tình huống truyện

+ Nghệ thuật xây dựng nhân vật

+ Nghệ thuật sử dụng ngôn từ

- Nghị luận về một hình tượng (Con người, thiên nhiên), một chi tiết hoặc hệ thống chi tiết đặc sắc

2. Nội dung:

- Giới thiệu khái quát về tác phẩm hoặc đoạn trích văn xuôi cần nghị luận

- Bàn về những giá trị nội dung và nghệ thuật của tác phẩm, đoạn trích văn xuôi theo định hướng của đề bài

- Đánh giá chung về tác phẩm, đoạn trích văn xuôi đó.

3. Đề tham khảo:

            Anh/chị hãy phân tích diễn biến tâm trạng và hành động của Mị trong đêm đông cắt dây trói cho A Phủ trong tác phẩm Vợ chồng A Phủ của Tô Hoài.

Gợi ý:

* Giới thiệu ngắn gọn về tác giả, tác phẩm.

- Là nhà văn có vốn hiểu biết phong phú, sâu sắc về phong tục, tập quán của nhiều vùng khác nhau của đất nước.

- Vợ chồng A Phủ (1952) là kết quả của chuyến đi cùng bộ đội giải phóng Tây Bắc, in trong tập Truyện Tây Bắc

* Diễn biến tâm trạng và hành động của Mị trong đêm đông cắt dây trói cho A Phủ

- Lúc đầu thấy A Phủ bị trói, Mị dửng dưng, vô cảm.

- Nhìn thấy A Phủ khóc:

+ Tâm trạng:

++ Mị nhớ lại cảnh ngộ của chính mình, đồng cảm với những cay đắng, bất lực của A Phủ.

++ Nghĩ về cái chết của người đàn bà, của Mị (đã có thể xảy ra), của A Phủ (sắp xảy ra) và nhận ra tội ác của bọn thống trị “Chúng nó thật độc ác”

++ Nghĩ về mình: buông xuôi, chấp nhận “Mình là thân đàn bà...rũ xương ra ở đây”, 

++ Nghĩ về A Phủ: bất bình cho sự phi lí trong cái chết của A Phủ “Người kia việc gì phải chết thế...”

-> trái tim nhân hậu, vị tha của Mị đã được hồi sinh trở lại

+ Hành động:             

++ Cắt dây trói cho A Phủ: đột ngột, bất ngờ nhưng tất yếu xuất phát từ nỗi căm hờn, từ sự đồng cảm, từ trái tim nhân hậu, vị tha

++ Mị đứng lặng trong bóng tối: Hình ảnh A Phủ quật sức vùng lên lao đi tìm sự sống đã làm hồi sinh khát vọng sống trong Mị.

++ Vụt chạy, băng đi, đuổi theo, thở, nói  "A Phủ. Cho tôi đi!... Ở đây thì chết mất" : Hành động hối hả, gấp gáp, câu nói thể hiện niềm khao khát sống và khát khao tự do mãnh liệt. Mị đã giải thoát cho chính mình.

* Đặc sắc về nghệ thuật: Ngôn ngữ sinh động, chọn lọc và sáng tạo; miêu tả tinh tế, sâu sắc tâm lí nhân vật

* Nhận xét, đánh giá: Tô Hoài phản ánh con đường giải phóng và ngợi ca sức sống mãnh liệt, sức phản kháng mạnh mẽ của người dân lao động miền núi Tây Bắc

Các tin khác
MA TRẬN ĐỀ KIỂM TRA HKI - 2020-2021 21/12/2020
HƯỚNG DẪN ÔN TẬP HKI-2020-2021 18/12/2020
MA TRẬN KIỂM TRA GIỮA KÌ NĂM HỌC 2020-2021 24/10/2020
ĐỀ THAM KHẢO THI TỐT NGHIỆP THPT 2020-VIỆT BẮC 15/06/2020
ĐỀ THAM KHẢO THI TỐT NGHIỆP THPT 2020-TÂY TIẾN 15/06/2020
HƯỚNG DẪN ÔN TẬP HỌC KÌ II 06/06/2020
ĐỀ THAM KHẢO THI TỐT NGHIỆP THPT 2020- BÀI ĐẤT NƯỚC (NGUYỄN KHOA ĐIỀM) 03/06/2020
ĐỀ THAM KHẢO THI TỐT NGHIỆP THPT 2020- BÀI SÓNG (XUÂN QUỲNH) 03/06/2020
ĐỀ THAM KHẢO THI THPTQG 2020 - BÀI NLĐSĐ & AĐĐTCDS 28/05/2020
ĐỀ THAM KHẢO ÔN THI TNTHPT VĂN 12-1920-VỢ NHẶT 24/05/2020
ĐỀ THAM KHẢO ÔN THI TNTHPT VĂN 12-1920-VCAP 24/05/2020
HƯỚNG DẪN TỰ HỌC NGỮ VĂN 12-TUẦN 27 19/04/2020
HƯỚNG DẪN TỰ HỌC NGỮ VĂN 12-TUẦN 26 19/04/2020
HƯỚNG DẪN TỰ HỌC NGỮ VĂN 12-TUẦN 25 13/04/2020
ĐỀ THAM KHẢO VĂN 12-1920-VCAP 03/04/2020
HƯỚNG DẪN TỰ HỌC NGỮ VĂN 12-TUẦN 24 29/03/2020
HƯỚNG DẪN ÔN TẬP NGỮ VĂN 12, KI DO NGHỈ DICH COVID-19 .docx 24/02/2020
HƯỚNG DẪN ÔN TẬP NGỮ VĂN 12- TUẦN 23- NH 19-20 16/02/2020
HƯỚNG DẪN ÔN TẬP NGỮ VĂN 12- HKI- NH 2019-2020 12/12/2019
ĐỀ VÀ ĐÁP ÁN KTHKII- VĂN 12- NH 18-19 05/05/2019
Open the calendar popup.
 
Bản quyền Trường THPT Lê Quý Đôn
Địa chỉ: 152 Trần Dư, TP. Tam Kỳ, Quảng Nam    Điện thoại: 0235.3851248
Website: thpt-lequydon.edu.vn
Đơn vị phát triển: Trung tâm CNTT - Truyền thông Quảng Nam (QTI)